هویت ملی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

اوباما با درپیش گرفتن سیاست تغییر در چارچوب بین الملل گرایی لیبرالی و روی آوردن به همکاری با جهان و به تبع آن با آمریکای لاتین، شیوه متفاوتی را در اعمال سیاست ها در مورد آمریکای لاتین درپیش گرفته است که تاثیر عمیق و متفاوتی بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی منطقه گذاشت.

چرا بیکاری، رشد منفی اقتصادی و تورم را انتخاب کردید و رصد میکنید؟ از قبل از انقلاب اسلامی ایرانیان مهمترین عضو از ملل مسلمان بودند که تمام وجود خود را در راه آرمان فلسطین گذاشتند. صلاح زواوی در گفتوگو با ایلنا، درخصوص روابط ایران و تشکیلات خودگردان فلسطین گفت: من به عنوان قدیمیترین سفیر در جمهوری اسلامی ایران بوده و هستم.

این معافیت به این معناست که میتوان تا زمانی که به شرکتهای دولتی ایران ربطی نداشته باشد، طلا به ایران ارسال کرد. پس میتوان گفت مشکل مجلس نبود بلکه مشکل از عملکرد وزیر وقت بود.

آوینر در اظهارنظری که در وب سایتهای خبری اسرائیلی مناقشه برپا کرد گفت که مقامهای ارتش تصاویر مربوط به تراشیدن اجباری ریش یهودیان در دوران آلمان نازی را به او یادآور شدند. مسئولین اسرائیل برای از بین بردن عقاید مذهبی مردم خود با وضع قوانین جالب دستور به اجبار تراشیدن ریش نظامیان صهیونیست دادند . من فکر میکردم، دولتی که بر سر کار میآید، به طور طبیعی تا سه یا 4 ماه انبارها پر است و کالاهای اساسی وجود دارد، ولی یک گزارشی در همان روز سوم یا چهارم همان هفته اول به دستم رسید که البته هنوز تحلیف و تنفیذ انجام نگرفته بود، یعنی اواخر خرداد و اوایل تیر، گزارشی که به دستم رسید این بود که کشور از لحاظ کالاهای اساسی و از جمله گندم دچار مشکل است، گزارشی رسید که در یکی از استانها گندم تنها برای سه روز در سیلو وجود دارد، بلافاصله برخی از مسئولین اجرایی در همان دولت را خواستم و با آنها نشستم و صحبت کردم، مشکلاتی که برای تأمین ارز بود، مشکلاتی که برای خرید بود، مشکلاتی که برای برخی از کالاهای وارداتی در راه بود، برخی از این کالاها رسیده بودند و در بندر بودند و ما داشتیم دموراژ میدادیم، بخاطر مشکلاتی که بین بانک مرکزی و بخش تجارت وجود داشت، این اولین مشکلی بود که من با آن روبهرو شدم.

با روی کار آمدن باراک اوباما انتظار می رفت با توجه به وعده او مبنی بر تغییر رویکردش در سیاست خارجی به ویژه در قبال کشورهای اسلامی، شاهد تغییراتی جدی در این زمینه باشیم. با روی کار آمدن «ترامپ» و این ادراک که ایران جز اجرای برجام، هیچ بدیل دیگری در اختیار ندارد، «فشار حداکثری» آمریکا آغاز شد.

وزیر امور خارجه کشورمان اضافه کرد: ما وقتی از تضمین صحبت میکنیم یعنی این که اولا تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نشود، ثانیا تحریمهایی که برداشته میشود و لغو میشود، مجددا به بهانه دیگری از جمله بهانه قانونی که در کنگره تصویب شده یا قانونی که توسط رئیس جمهور امضا می شود، بازگردانده نشوند.

مقاله حاضر نیز در این راستا در پی پاسخ به این پرسش است که آیا سیاست اوباما در قبال جهان اسلام انتظارات مسلمانان را برآورده ساخته است یا خیر. اینکه آیا طراحی یک دیپلماسی فعال و پیشبرد موفقیتآمیز آن تا چه حد به خاستگاه فرهنگی آن بستگی دارد و یا اینکه یک فرهنگ کهن، پرمحتوا و مولد تا چه میزان میتواند زمینهساز نهادینه کردن سازوکارهای لازم برای طراحی یک دیپلماسی پویا و نیز پرورش دیپلماتهای متبحر باشد، سؤالاتی مهم در این حوزه به شمار میروند.

در فصل ششم به این مبحث اختصاص دارد. فصل هفتم، این مفهوم پرمخاطره را توسعه میدهد و مؤلفههای سیاسی و روانشناختی آن را بررسی میکند. و خود نیز در پرتو آن قابل درک و تعبیر است، و به همین دلیل نیز کارکرد گفتمانی ضدیت با امریکا – غرب به عنوان یک کردار زبانی و گفتمانی، کارکردی” وحشت زدا” و “امنیت زدا” است.

مباحث پیرامون دکترین بوش این موضوع را روشن کرد که گزینههای راهبردی که ایالات متحده با آنها روبرو است بار سیاسی و روانشناختی بزرگی بر دوش رئیسجمهور و افکارعمومی آمریکا گذاشتهاند. اینکه چگونه رهبران مسائل امنیت ملی را که با آنها روبرو هستند چارچوببندی و درک میکنند، شرایطی که آنها را به تصمیمگیری سوق میدهد، چه چیزهایی میدانند وچه چیزهایی نمیدانند و دربارهی نیتهای دشمنانشان چه چیزی میتوانند بدانند یا استنتاج کنند، همگی از اهمیت بسیار زیادی برخوردارند.

تردیدی نیست دولت جدید اوباما دیر یا زود با این معضل روبرو خواهد شد. وی مدعی شد که این توافق «یک دستاورد تاریخی در مسیر صلح است که امارات آن را در قبال اسرائیل محقق کرد». شکاف میان توانایی برای کسب این سطح اطمینان، نیاز برای تصمیمگیریهای امنیت ملی ضروری و ماهیت بحثانگیز آنها، معضلی را پیش روی رهبران گذاشته است که ماهیت آن در فصل نهم بررسی میشود.

ریشههای واقعگرایی دکترین بوش یکی از نمونههای مهم ـ اما نهتنها نمونه ـ درک نادرست ویژگیهای پیرامون دکترین بوش و اسطورهسازی از آن است. سؤال اصلی مقاله این است که اعمال قدرت در سیاست خارجی اوباما در قبال ایران چگونه بود؟

برژینسکی در کتاب «صفحه بزرگ شطرنج» بهطور بالقوه خطرناکترین سناریو را «ائتلاف بزرگِ» چین، روسیه و شاید ایران میداند. در عین حال، رسانههای غربی تلاش کردهاند رسوایی جدید دستگاه دیپلماسی آمریکا را مدیریت کنند و بهجای آنکه ماهیت واقعی سیاست خارجی آمریکا که در این اسناد به وضوح مشاهده میشود را نقد کنند، صورت مسئله را پاک کردهاند و تلاش کردهاند بهخصوص در فضای مذاکرات ژنو 3 از آن بهرهبرداری حداکثری کنند، اما آنچه از این اسناد برمیآید واقعیت دیگری است.

در دوره های گذشته« شرق گرایی و غرب گرایی محض» باعث از دست داده فرصت ها و ایجاد محدودیت هایی برای دستگاه دیپلماسی ایران شد. سرزمین ایران ، میزبان تمدنهای کهنی چون ایلام و جیرفت بودهاست.

دولت اوباما درپی فشارهای دولت بوشِ پسر به این جمعبندی رسید که تحقق سیاست برچیدن تاسیسات هستهای ایران و صفر کردن غنیسازی در داخل خاک آن ممکن نیست و لذا با یک عقبنشینی آشکار اصل وجود غنیسازی در خاک ایران را به رسمیت شناخت و زمینه را برای آغاز مذاکرات محرمانه ایران وآمریکا در عمان فراهم کرد.

در حقیقت، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نیز مانند هر کشور دیگری چند عاملی و چند متغیره میباشد. فصل دهم کتاب شکاف سیاسی بنیادینی را که در مباحث امنیت ملی رخنه میکند و اینکه چگونه این مباحث در انتخابات سال 2008 ریاست جمهوری بیرنگ شدند و درنهایت الزامات آنها را برای دولت اوباما، تحلیل میکند.

ازاین رو، بیش از آنکه در دوره ریاست جمهوری اوباما شاهد تغییر در رویکرد نسبت به جهان اسلام باشیم، با استمرار و تداوم سیاست های گذشته روبه رو هستیم. درحقیقت، گسترهای از زیانها و دستاوردهای ممکنی وجود دارند که با هر کدام از معضلات امنیتی فراروی ایالات متحده پیوند خوردهاند، شاخصهای سنجش کمتری برای ارزیابی پیامدهای احتمالی دردسترس وجود دارند، زمانی که تصمیمی دربارهی یک موضوع اخذ میشود تاثیرات تسریبخشی بر موضوعات دیگر دارند و شاخصهای احتمالی مفید کمتری وجود دارند که بتوانند برای هر پیامدی نسبت داده شوند، به استثنای شاخصهایی که در منتهیالیه طیف قرار دارند.