• اما وضعیت برای محصولات هنری متفاوت است

بانکداری الکترونیکی با استفاده از تکنولوژی های پیشرفته سخت افزاری و نرم افزاری شبکه و مخابرات انجام میشود. در زمینه ی انجام خرید و فروش وام، باید قراردادی مشخص بین فرد فروشنده و فرد خریدار منعقد گردد. شفافیت: در بورس کالا، خریدار، فروشنده و معاملات آنها به طور شفاف در معرض دید همه قرار دارد و به این ترتیب، امکان معاملات صوری و دستکاری قیمتها وجود ندارد. نکته حائز اهمیت، توجه سپردهگذاران و دریافتکنندگان به بندهای مندرج در قرارداد و مفاهیم آنها است؛ زیرا انواع قراردادها متعدد است و گاهی در یک قرارداد، تلفیقی از چند نوع معامله وجود دارد که آشنایی با سازوکار بانکداری بدون ربا را پیچیده ساخته است. آموزش کارمندان بانکها درباره قراردادهای مورد استفاده در بانکداری به صورت محدود انجام گرفته است؛ امّا این آموزشها بسیار ناقص و ناکافی بوده است و بسیاری از کارمندان از آن محروم ماندهاند. در برخی از سایتهای بانکها شرایط ثبت نام و مدارک مورد نیاز گفته شده است و همین موضوع باعث میشود کار شما هم کمتر شود و هم در زمان سریعتری مدارک مورد نیاز را جمعآوری کنید.

یعنی برای زوج، مدارک ۲ ضامن باید ارائه شود. دریافتکنندگان تسهیلات و اعتبارات بانکی نیز سازوکار ساده داد و ستد وام را بدون پیچیدگی و بینیاز از آموزش انجام میدهند؛ امّا در بانکداری بدون ربا در جمهوری اسلامی ایران، داد و ستد وام فقط به حسابهای قرضالحسنه پسانداز و جاری و وامدهی بانکها برای بخش کوچکی از نیازهای مصرفی اختصاص مییابد و به این گونه حسابها بهره یا سودی تعلق نمیگیرد و بانک در استفاده از این گونه وجوه دریافتی آزاد است؛ امّا بخش بسیار بزرگی از عملیات بانکی بدون ربا به داد و ستد وجوهی مربوط است که بانک در آنها نقش واسطه و وکیل را ایفا میکند و از نظر حقوقی این وجه به مالکیت بانکها در نمیآید و عنوان بدهی بانک به اشخاص و مؤسسات را نمییابد و در نتیجه، بانک در استفاده از این وجوه آزادی کامل ندارد؛ بلکه باید آن را در طرحهای سودآور اقتصادی سرمایهگذاری کند یا به متقاضیان سرمایه براساس نوعی مشارکت در سود و زیان واگذارد و سود حاصل شده یا سهم سود کسب شده را پس از کسر حق وکالت بانک، به صاحبان سپردهها بازگرداند و در واگذاری این وجوه به متقاضیان، باید مصلحت و نفع سپردهگذاران را مدنظر قرار دهد.

این پیچیدگی کار در بانکداری بدون ربا، ضرورت آموزش این نوع بانکداری را افزایش داده است؛ زیرا بدون آموزش کافی، مشکلاتی مانند ناآگاهی از چگونگی دریافت تسهیلات مناسب از بانک، صوری شدن قراردادهای بانکی، حرمت درآمدها و سودهای حاصل از آن، بیمبالاتی مردم در رباخواری، نبود همکاری مؤمنان با بانکها و پیدایی شبهه عملکرد ربوی و کشیده شدن بانک به سوی آن روی میدهد (گروه اقتصاد دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، 1371: ص 16)؛ بنابراین، آموزش بانکداری بدون ربا باید در دو سطح عمومی و تخصصی ارائه شود. انتقال وجه از کارت بانکی به هر بانک دلخواه عضو مرکز شتاب توسط این سامانه پشتیبانی میشود و انتقال وجه از کارت بانکی به بانک دلخواه از طریق شعب بانکی، دستگاه خودپرداز و اینترنت بانک امکان پذیراست. علی رضا زمانی، پژوهشگر حوزه جامعه شناسی می گوید: همیشه به این فکر می کنم که اصلا اگر بانک کشاورزی نبود, شهریار عزیز ما کی دل و دماغی برای شعر گفتن داشت؟ سامانه چک صیادی بانک کشاورزی توسط بانک کشاورزی برای ارائه خدمات چک های صیادی به مشتریان خود طراحی شده است، این بانک بستری را در بانکداری اینترنتی خود فراهم نموده تا اشخاص حقیقی و حقوقی به صورت غیر حضوری بتوانند همانند سامانه صیاد برای ثبت چک های صیادی به صورت اینترنتی اقدام نمایند.

این سامانه برای انتقالات بین بانکی و جابهجایی مقابل انبوه طراحی شده است و انتقال وجه در این سامانه در صورتی که حساب موجودی داشته باشد حتما انجام میشود و قطعی است. نگاهی اجمالی به برنامههای رسانههای همگانی و نیز آموزشهای رسمی عمومی کشور نشان میدهد که آموزش بانکداری، نه برای عموم مردم و نه برای دانشآموزان طراحی و اجرا نشده است. در این نوع بانکداری، سپردهگذاران افزون بر این که میزان سودشان از پیش مشخص نیست، نیازمند اطلاعاتی در زمینه میزان کارآیی بخشهای گوناگون اقتصادی به منظور سرمایهگذاری در آن بخشها و اطلاعات مربوط به قرارداد بین سپردهگذار و بانک و آگاهی از اختیاراتی هستند که به بانک میدهند. با بیان ساده و قابل فهم عمومی، چگونگی مراجعه به بانک و سپردهگذاری و تقاضای تسهیلات مالی توضیح داده میشود و رابطه بین سپردهگذار با بانک، انتظارات سپردهگذار از بانک در مورد سود، غیرقطعی بودن سود مورد انتظار، سود علیالحساب و تفاوت آن با سود قطعی تبیین میشود؛ البته بانکها باید در عمل نیز این تفاوت را برای مردم محسوس، و پس از محاسبه سود سالانه بانکها، سود نهایی را اعلام کنند و میزان تفاوت سود علیالحساب و سود نهایی را بپردازند.